دات نت نیوک
دوشنبه 26 آذر 1397
 

معرفی روستای اسپیدان

منظور معرفی روستا همراه با تصاویر ضمن بیان مزیت ها، چالش ها و فرصت ها می باشد.

معرفی :    

روستاي اسفیدان از توابع شهرستان بجنورد در استان خراسان شمالی است. این روستا در فاصله 45 کیلومتري از
بجتورد واقع شده است. این روستا براساس مصوبه هیات وزیران جزو مناطق نمونه گردشگري است و روستاي
هدف گردشگري نیز محسوب می شود.
جاذبه مهم گردشگري روستا بافت مسکونی جالب توجه آن و خانه هاي روستاست که بصورت پلکانی با چشم انداز
عالی در دامنه کوه ساخته شده اند. قدمت خانه ها 150 ساله و کمتر است. از دیگر جاذبه هاي روستا به آبشار هنرور،
آبشار بارگاه، غارخزانه هنرور، مقبره شیخ محمدرضا ربانی معروف به حاج آخوند و مدرسه عملیه آن، درخت معروف
و کهنسال روستا، آرامگاه امامزاده محمدبن باقر بن موسی بن جعفر که احتمالا بناي آن در دوره صفوي یا قاجار با
پلان مستطیلی و گنبدي با ساقه بلند سقف ساخته شده، می توان اشاره کرد. چشمه سارها و صخره نوردي نیز ازجاذبه هاي این روستا است. همچنین رودخانه اي که در مسیر روستاست جاذبه طبیعی آن محسوب شده که متاسفانه فاضلاب وارد آن می شود.

از دیگر ویژگی ها و ظرفیت هاي روستا:
از ورزش هاي رایج محلی کشتی باچوخه، تسمه تسمه، درنا، ریسمان کشی و پشتک می توان نام برد. 
غذاهاي سنتی اسفیدان از جمله فتیر مسکه، آش پلو، قورمه، کاچی، آش قلیه، طرفداران زیادي دارد. 
صنایع دستی روستا فرش هاي دست باف، صنایع چوبی، صنایع سفالی، قالی بافی و چادر شب بافی است. 
روستا گیاهان دارویی متنوع و آب معدنی مهیا براي بهره برداري دارد. 
بسیاري از میوه هاي روستا ارگانیک و بدون استفاده از سموم هستند. 
موسیقی محلی شامل قشمه و دوتار است. 
سوغات اسفیدان کشمش، بادام و گردو است. 
درخصوص مراسم محلی از جمله مراسم روز اول عید نوروز است که نزدیک امامزاده نذري می دهند، مراسم سیزده
بدر که به آبشار هنرور می روند، مراسم شبیه خوانی و تعزیه گردانی، جشنواره گردو که گردو و فرآوري هاي آن
عرضه می شود و روستاییان زیادي در زمینه گردو اشتغال دارند، نمازگاه این روستا معروف است بویژه در زمان عیدفطر که جمعیت کثیري در آن به اقامه نماز می پردازند و مراسم کشتی چوخه از دیگر مراسم هاي ویژه در اینروستا به شمار می رود.

در این روستا تعاونی روستایی توسط اهالی تشکیل شده است.
استان خراسان رضوي از مناطق کم برخوردار است و طی جلسات فنی درون استانی شرایط احراز و راه اندازي
اقامتگاه هاي بوم گردي تسهیل و منعطف شده است و با حداقل امکانات پس از یکسري استعلام ها پروانه بهره
برداري صادر خواهد شد.
براي روستاي اسفیدان 3 مسیر گردشگري قابل تبیین و تعریف است:
-1 روستا گردي
-2 مسیر چشمه سارهاي بالا که خودرو هم تردد می کند و در بالاي آن آلاچیق و پرورش ماهی نیز وجود
دارد و در حال حاضر گردشگران زیادي در این مسیر تردد می کنند.
-3 آبشار هنرور که مسیر پیاده روي طولانی دارد.

  • مزیت ها چالش ها فرصت ها:

مشکلات و موانع مرتبط با توسعه گردشگري در روستا:
در سال 87 تعداد 6 سرویس بهداشتی در فاصله قریب به 200 متري روستا و در حاشیه رودخانه احداث و 
تکمیل شده است که بدلیل مشکل آب و عدم اتصال به انشعاب اصلی آب روستا، امکان بهره برداري از آنها
فراهم نشده است.
در سال 89 کمپینگ اقامتی گردشگري به تعداد 6 سوئیت در نزدیکی هاي حدود 800 متري روستا تاسیس 
شده است، بناها احداث و گازرسانی، برق رسانی و محوطه سازي آن تاحدود زیادي انجام شده است که آنها
نیز مشکل نرسیدن آب و اتصال به انشعاب اصلی روستا را دارند که در صورت عدم رفع این مساله این
1 میلیارد تومان احداث شده اند رو به تخریب خواهند رفت. / تاسیسات که با هزینه هاي زیادي و قریب 2
مشکل دیگر درخصوص کمپینگ هاي اشاره شده این است که بعد از واگذاري زمین از سوي منابع طبیعی و 
ساخت آنها یکی از اهالی با ارائه مدرکی ادعاي مالکیت اراضی آن را دارد و این زمین جزو مستثنیات است و
واگذاري آن به اهالی دچار مشکل شده است و الیته حکم دادگاه اخیرا مبنی بر رد دعوي صادر شده است اگر
این مشکل حل شود سازمان میراث فرهنگی آماده واگذاري آن به دهیاري است.
لازم به ذکر است در سفر سال 91 مقام معظم رهبري به خراسان شمالی، 480 میلیون تومان به روستا اختصاص
یافته که بخشی از آن براي تاسیس کمپینگ ها هزینه شده و الباقی که 230 میلیون تومان است براي ساماندهی
قابل هزینه کرد در سطح روستا می باشد.
با توجه به انتخاب این روستا به عنوان منطقه نمونه گردشگري، شرکت تعاونی نسیم سبز اسفیدان توسط 
اهالی تاسیس و متقاضی سرمایه گذاري و جذب سرمایه گذار در این منطقه نمونه گردشگري است که در حال
32
انجام استعلام هستند تا طرح جامع را تهیه کنند. فرایند آن در حال طی شدن است. از جمله مشکلات مطرح
شده در این روستا عدم مدیریت صحیح و جامع گردشگري با لحاظ نمودن اولویت هاست. اهالی روستا با وجود
آمادگی براي مشارکت ، فرایندها و موانع اداري نظیر استعلام طولانی و پیچیده، مشکلات مربوط به دریافت
تسهیلات، معرفی ضامن و ارائه سند را مانعی براي این کار می دانند. بعضا شرکت منابع مالی دارد ولی در
فرایندهاي اداري گرفتار می شود. این موضوع در مورد تمام فعالیتهاي گردشگري در روستا مطرح شده است.
مشکل دیگري که درخصوص مناطق نمونه گردشگري مطرح می باشد، فرایندها در سطح ملی و روستایی 
هیچ تفاوتی ندارند و براي همه یک نسخه واحد دیده شده است. روستایی که با یک میلیارد تومان آباد و
توسعه می یابد نمی تواند فقط یک میلیارد تومان براي مطالعات طرح جامع مناطق نمونه هزینه کند.
با توجه به بافت خود، روستا داراي محدودیت فضا و مکان براي احداث تاسیسات، امکانات و ارائه خدمات 
گردشگري است مردم علاقه مند به استفاده از باغات خود براي اهداف گردشگري هستند، حتی آمادگی دارند
بدون تغییر کاربري و با حفظ کاربري بطور مثال در حد قرار دادن تخت و پذیرایی براي گردشگران این کار
انجام پذیرد. لیکن وزارت جهاد کشاورزي یا منابع طبیعی امکان استفاده از باغات را فراهم نمی سازد.
نبود پارکینگ و کمبود آب شرب از جمله معضلات دیگر روستاست. 
تبلیغات مناسب متناسب با جاذبه ها صورت نگرفته است. در گوگل به سختی قابل مشاهده است. 
بافت روستا در حال تغییر و الگوپذیري از شهرهاست و می بایست قانونی وضع گردد و جلوي این کار با کنترل 
ساخت و سازها گرفته شود.
در عرصه منابع طبیعی پیچیدگی و واگذاري زمین بسیار دشوار است. 
در این روستا ظرفیت و تقاضا براي اقامتگاه بوم گردي وجود دارد ولی اهالی نیازمند اخذ تسهیلاتی هستند که 
فرایند آن روشن باشد. مشکلات سند و ضمانت باعث می شود که افراد براي اقدام جهت انجام این کار صرف
نظر نمایند.
اهالی از پیچیدگی و مراحل اداري روند کار گله مند هستند. بطور مثال اشاره شد براي اخذ زمین از منابع 
طبیعی حدود یکسال در حال دوندگی هستند. فرایند کارها در دستگاه ها براي روستاییان مشخص نیست.
پیشنهادات:
-1 اولویت اصلی براي گردشگري روستاي اسفیدان حل مشکل 6 کمپ اقامتی و سرویس هاي بهداشتی احداثی
است که بدون استفاده رها شده و با وجود صرف هزینه هاي زیاد در حال تخریب هستند. باید با هماهنگی
اداره آب و فاضلاب مشکل اتصال آنها به انشعاب اصلی روستا مرتفع گردد. جاده منتهی به این کمپ ها نیز
33
نیاز به آسفالت دارد. حل مساله واگذاري آن به دهیاري نیز باید در دستور کار قرار گیرد. حل مشکل کمپینگ
ها و سرویس هاي بهداشتی می توان آغاز گر خوبی براي توسعه فعالیتهاي گردشگري روستا باشد.
-2 زیرساختهاي جاده اي در برخی از معابر و گذرگاه هاي روستا بسیار نامناسب براي گردشگري است و
مشکلاتی براي تردد آنها ایجاد می کند، وضعیت ورودي و برخی مسیرهاي روستا نیاز به بازسازي دارند در
برخی از جاها نیاز به سنگفرش و جاهاي دیگر نیاز به آسفالت دارند که پیشنهاد می گردد با اولویت این کار
اجرا شود.
-3 درخصوص انتخاب روستا به عنوان منطقه نمونه گردشگري فرایندها باید متفاوت از این مناطق در سطح ملی
باشد. سطح بندي بطور مناسب صورت گیرد و طرح جامع روستایی با فرایندهاي کوتاه و تسهیل کننده با
مشارکت تعاونی روستا تدوین و اجرا گردد.
-4 زمان زیادي صرف فرایندهاي اداري و استعلام در مباحث گردشگري روستایی می شود. درخصوص روستاهاي
منتخب همچون اسفیدان می بایست طی ضوابط و ابلاغیه اي نسبت به تسهیل فعالیت ها به منظور توسعه
زیرساخت ها و ارائه خدمات گردشگري از سوي دستگاه هاي تاثیرگذار استانی نظیر سازمان میراث فرهنگی،
جهاد کشاورزي، منابع طبیعی، بنیاد مسکن،سازمان محیط زیست، اداره آب و فاضلاب، برق روستایی و... اقدام
لازم صورت پذیرد. تاسیس دفتر تسهیل گري فعالیتهاي گردشگري با برگزاري جلسات ماهانه با حضور
نمایندگان دستگاه هاي تاثیرگذار روستایی می تواند پیشنهاد مناسبی باشد.
-5 در مبحث اقامتگاه هاي بوم گردي روستا بدلیل وجود بافت سنتی و خانه هاي قدیمی چشم نواز پتانسیل
زیادي دارد و تقاضا نیز هست که می بایست با ارائه تسهیلات و کاهش و حذف برخی فرایندهاي اداري روند
بهره برداري از این بناها مهیا گردد. مشکل تامین ضامن و سند نیز که از دغدغه هاي اهالی است باید از
طریق صندوق کارآفرینی امید مرتفع شود. روستاییان که غالب فعالیتهاي آنها کشاورزي است امکان معرفی 3
ضامن کارمند را ندارند.
-6 براي راه اندازي تله کابین روستاي مسیر و فضاي مناسبی دارد و پیشنهاد می گردد طرح مطالعاتی آن انجام
پذیرد.
-7 پیشنهاد طرح راه اندازي مسیر پیاده روي در مسیر منتهی به آبشار هنرور که در این طرح ورودي داشته باشد
با طی تقریبا دو ساعت پیاده روي با فواصل مختلف امکانات و خدمات گردشگري پیش بینی شود. بطور مثال
در فواصل 100 متري سطل زباله، در فواصل زمانی 45 دقیقه اي آلاچیق و تخت با امکان پذیرایی و ارائه
محصولات بومی ، نان سنتی ، چاي، گردو و... و احداث یا استفاده از سرویس بهداشتی هاي موجود در حاشیه
و طول مسیر و انتهاي آن .
34
-8 با توجه به پیچیدگی معابر و مسیرهاي روستایی و نوع بافت روستا پیشنهاد راه اندازي دفتر یا کیوسک
راهنماي گردشگران در ورودي روستا جهت راهنمایی و ارائه خدمات به گردشگران و معرفی ظرفیت هاي
روستا با مشارکت دهیاري روستا در دستور کار قرار گیرد.
-9 روستا براي انتخاب شدن به عنوان هدف و مقصد گردشگري، نیاز به تابلوهاي راهنما دارد که پیشنهاد می
گردد تابلوي معرفی روستا و جاذبه ها و مسیرهاي گردشگري در ورودي و داخل روستا به دو زبان فارسی و
انگلیسی نصب گردد.
-10 جهت افزایش ظرفیت بافت هاي تاریخی در حوزه گردشگري این بافت ها می بایست با حفظ معماري بومی
مرمت شوند که تسهیلات لازم در قالب تفاهم نامه با وزارت کشور، یا وام مسکن روستایی و یا تسهیلات
تبدیل بنا به اقامتگاه بوم گردي می بایست با حذف فرایندهاي دست و پاگیر اداري و تسهیل در پرداخت، به
روستاییان پرداخت شود. از تسهیلات طرح مشارکت میراث فرهنگی که براي حفظ بناهاي تاریخی طی تفاهم
نامه اي پس از ثبت بناها پرداخت می شود نیز می توان استفاده نمود.
-11 براي جمع آوري زباله هایی که توسط گردشگران ایجاد می شود نیاز به استخدام نیروي ثابت براي دهیاري
وجود دارد.
-12 پیشنهاد می گردد در قسمت هاي اصلی که جاذبه هاي گردشگري روستا وجود دارد نورپردازي مناسب براي
دید مناسب گردشگران در شب انجام شود که در حال حاضر برخی جاها وضعیت مناسبی به لحاظ نور ندارند.
-13 با توجه به پتانسیل روستا و دارا بودن گیاهان دارویی متنوع و آب معدنی، پیشنهاد می گردد، ارزیابی فنی
اولیه در خصوص گونه هاي مختلف، ساماندهی، بسته بندي و عرضه آنها در روستا با مشارکت اهالی به
منظور فراهم آوردن توسعه گردشگري سلامت در شاخه طبیعی درمانی در روستا ، صورت پذیرد.

تیم اعزامی به استان : 

سید مهدي یاسینی (معاونت گردشگري)
-2 محسن طوسی (معاونت میراث فرهنگی)
-3 مهرداد شرافت (معاونت صنایع دستی)
-4 پروانه اسکاش (نماینده انجمن هاي میراث فرهنگی)
-5 حسن سدیدي (نماینده سمن هاي استان خراسان شمالی)