دات نت نیوک
یکشنبه 06 خرداد 1397
 

معرفی روستای دیزباد علیا

منظور معرفی روستا همراه با تصاویر ضمن بیان مزیت ها، چالش ها و فرصت ها می باشد.

معرفی :  

روستاي دیزباد بالا از توابع شهرستان نیشابور در استان خراسان رضوي است. جمعیت این روستا 1320 نفر است که
329 خانوار را شامل می شود. آمار ساکنین در زمستان بدلیل دسترسی دشوار به سوخت کمتر می شود. درجه
حرارت روستا در زمستان امسال به نزدیک 20 - درجه هم رسیده است. مذهب مردم این روستا عمدتا اسماعیلیه و
شیعه اثنی عشري است و مردم آن غالبا تحصیلکرده هستند.
براساس اظهارات رییس فعلی شوراي روستا (جناب آقاي گنجی) قدمت این روستا قریب به 1000 سال قبل بر می
گردد و از 450 سال قبل مکتب خانه در آن دایر شده است. سال 1313 کلنگ اولین مدرسه در روستا زده شده و در
سال 1318 به بهره برداري رسیده است. اولین مدرسه غیرانتفاعی ایران در این روستا تاسیس شده که در سال
1320 پس از دو سال به دولت واگذار گردیده است. اولین معلم در این روستا با حقوق مردمی تدریس می نمود. در
سال 1332 اولین دبیرستان در دیزباد تاسیس می شود. سال 1353 آمار دانش آموزان 480 نفر بوده و در برهه اي از
تاریخ این تعداد تا 680 نفر هم رسیده که از روستاهاي مجاور همانند چناران، چشمه خسرو، علی آباد(علی کوري)،
ازغد، دیزباد پایین، امام تقی، قاسم آباد، قلعه وزیر و حصار براي تحصیل به این روستا می آمدند. در سال 1351 این
روستا به عنوان روستاي باسواد معرفی شد که در آن بی سوادي ریشه کن شده است. روستا 250 معلم بازنشسته
دارد و قریب به 300 دکتر و مهندس به جامعه معرفی نموده است.
از جمله شاخص ترین میوه هاي روستا می توان به گیلاس، گلابی، زردآلو، آلو، گردو و سیب اشاره نمود. حدود
چندین سال است که گیلاس دیزباد با حدود 27 درصد قند رتبه اول را به لحاظ کیفیت در کشور دارا می باشد و در
سال 94 حدود 600 تن از آن صادر شده است.
در روستا حدود 400 راس گوسفند وجود دارد و در آن گاوي وجود ندارد. تعداد محدودي از اهالی روستا از الاغ
استفاده می کنند.
بدلیل اختلاف سطح دیزباد با مشهد و وجود 1100 متر ارتفاع روستا تا پلیس راه مشهد، این روستا جزو مرتفع ترین
روستاهاي استان می باشد و این باعث می شود که اختلاف دماي آن با مشهد زیاد باشد.
اولین یگان حفاظت مردمی در سطح این روستا مشغول فعالیت می باشد که حقوق آن از طریق اهالی روستا تامین
می گردد و وظیفه حفظ محیط زیست و منابع طبیعی و تامین امنیت روستا را برعهده دارد و کیوسکی از سوي منابع
طبیعی به همین منظور در سطح روستا نصب شده است.
8
صنایع دستی روستا در گذشته پارچه بافی انواع پارچه ها، دستکش، نمدمالی براي زیرانداز، جوراب پشمی و... بوده
ولی درحال حاضر روستا کمتر صنایع دستی دارد. صنایع چوبی در روستا وجود داشته که بعضا در پنجره ها مورد
استفاده قرار گرفته است. البته در سالیان اخیر نصب پنجره هاي آهنی در برخی خانه هاي روستا کمی سیماي بومی
روستا را دچار تغییر نموده است.
گیاهان و گل هاي دارویی زیادي در روستا وجود دارد که بیش از 150 گونه را شامل می شود. قبلا افراد براي
استفاده از گیاهان دارویی آنها را از ریشه خارج می کردند ولی در حال حاضر جلوي این کار را گرفته شده و کوه
پوشیده از این گیاهان است.
در این منطقه شکار ممنوع است. این منطقه کبک و بزکوهی وجود دارد. در سال گذشته محیط زیست پرندگانی
نظیر چکاوك را در این روستا رها کرد.
از جمله مراسم اصلی این روستا، مراسم نوحه سار است که براساس یک سنت قدیمی در یک روز و در آخرین جمعه
مردادماه مردم اعم از مرد و زن صبح حرکت خود را با صلوات و ذکر رباعی آغاز نموده و تا چشمه اي که روستاییان
آن را مقدس می دانستند حرکت می کنند. این چشمه سردترین چشمه روستا است و آب آن به 4 درجه هم می
رسد. غذاي محلی مورداستفاده در این مراسم در گذشته فقط آبگوشت بود. در حال حاضر غذاهایی که در این
مراسم درست می کنند متفاوت شده و غذاهایی نظیر جوجه، مرغ، پلو گوشت و یک عده اي هم بطور سنتی
آبگوشت درست می کنند. تمام افراد دیزبادي در سراسر دنیا سعی می کنند حتی المقدور در این مراسم حضور داشته
باشند

  • مزیت ها چالش ها فرصت ها: 
  • از ویژگی هاي روستا و جاذبه هاي مهم گردشگري در آن می توان به معماري و بافت اصلی و سنتی روستا با خانه
    هاي پلکانی و بوستان و طبیعت روستا اشاره نمود. خانه هاي پلکانی مشرف به بوستان و رودخانه هستند. این
    بوستان روستایی در نوروز 93 توسط سرکار خانم ابتکار ریاست سازمان محیط زیست مورد بازدید قرار گرفته و طی
    آن نهالی توسط ایشان در بوستان کاشته شده است. افراد و شخصیت هاي زیادي در این بوستان نهال کاشته اند که
    پلاك هر یک از آنها به نامشان ثبت شده است. این بوستان 7 هکتار مساحت دارد. درخت هاي بوستان کاج، سرو،
    زبان گنجشک، اقاقیا، اورس، ارغوان و توت هستند. در بوستان روستا برج و نمادي که مربوط به فرهنگ 80 ساله
    دیزباد هست نصب شده است. المان قسمت پایین برج نشانه امنیت، قسمت بالاتر آن شبکه هایی وجود دارد که
    آشیانه پرندگان هست و در قسمت بالایی برج برشی از فرهنگ فرانسه است. به نوعی کاربرد اصلی برج زیست
    محیطی و حفاظت است. از بالاي برج منظر و نماي پلکانی روستا کاملا قابل مشاهده است و پرندگان آن را به
    عنوان آشیانه خود نیز مورد استفاده قرار می دهند. علاوه بر چشم انداز طبیعی و منظر زیباي بوستان در روستا
    9
    کوهپیمایی از دیگر انگیزه هاي ورود گردشگران به این روستا می باشد. تعداد 30 سرویس بهداشتی در روستا
    احداث شده است.
    گردشگران معمولا در طول سال و عمدتا در آخر هفته ها به روستا سفر می کنند و گردشگران کمتري در زمستان و
    عمدتا براي کوهنوردي به روستا سفر می کنند. درحال حاضر گردشگرانی که به روستا سفر می کنند گردشگران
    کمتر از یکروز هستند. گردشگران فعلی در صورت تمایل به اسکان با هماهنگی همان فردي که بعنوان یگان
    حفاظت روستا تعیین شده، در خانه هاي اهالی ساکن می شوند. از سوي دیگر خانه هاي روستا شرایط تبدیل شدن
    به اقامتگاه هاي بوم گردي را دارا می باشند که نیاز به حمایت و تسهیلات براي اجراي آن دارند. براساس آمار
    موجود در روز 13 فروردین دو سال گذشته قریب به 600 نفر گردشگر وارد روستا شده اند و روزهاي جمعه در
    تابستان حدود 100 الی 150 مسافر وارد روستا می شوند. در این روستا تقاضاي براي راه اندازي اقامتگاه بوم گردي
    وجود داشته ولی بنا بر ملاحظاتی تا کنون هیچ موردي به بهره برداري نرسیده است.
    مشکلات و موانع مرتبط با توسعه گردشگري در روستا:
    لازم به ذکر است که، ظاهرا پیش از این روستاي بوژان از روستاهاي حوالی نیشابور، در این استان به عنوان 
    روستاي هدف گردشگري تعیین شده بوده و سوالی که برخی کارشناسان داشتند دلیل این انتخاب و جابجایی
    این دو روستا با هم به عنوان روستاي هدف با وجود دارا بودن پتانسیل گردشگري در روستاي بوژان بود.
    عدم صدور مجوز براي متقاضیان اقامتگاه بوم گردي با وجود تقاضا براي این امر در روستا 
    پیشنهادات:
    با توجه به ظرفیت هاي این روستا که در بالا اشاره شد، پیشنهادات ذیل را براي توسعه گردشگري روستایی و
    اشتغالزایی در این روستا می توان مطرح نمود:
    -1 از آنجاییکه براي برنامه ریزي جهت توسعه گردشگري در هر مقصد گردشگري، اطلاع از آمار گردشگران
    فعلی آن منطقه به تفکیک داخلی و خارجی حائز اهمیت است، پیشنهاد می گردد یک فرم با ذکر مشخصات
    براي ثبت آمار تعداد گردشگران ورودي به روستا تدوین و از طریق نگهبان و مامور یگان حفاظت روستا مستقر
    در کیوسک تکمیل و بصورت فصلی به اداره میراث فرهنگی شهرستان نیشابور ارسال شود.
    -2 نظر به وجود گیاهان بی شمار دارویی در سطح روستا، پیشنهاد می گردد زمینه تولید، بسته بندي و عرضه و
    فروش این گیاهان توسط مردم محلی در ضمن آموزش اولیه و تامین امکانات مورد نیاز آن فراهم تا
    بسترسازي براي ورود گردشگران سلامت به روستا با هدف استفاده و خرید این گیاهان طبیعی درمانی و نیز
    10
    اسکان موقت در روستا جهت استفاده از محیط طبیعی و هواي پاك و شفابخش آن صورت پذیرفته و هدف
    ایجاد تولید و اشتغال در روستا محقق گردد.
    -3 جاذبه اصلی روستا بوستان آن است که می توان به منظور افزایش ورود گردشگران به این روستا به عنوان
    یک روستاي هدف گردشگري، براي مسیر این بوستان تا چشمه ها یک مسیر پیاده وري با احداث کمپینگ یا
    تعدادي آلاچیق، سطل زباله و امکان پذیرایی با چاي و نوشیدنی را با مشارکت مردم محلی فراهم نمود. انجام
    این کار باید بصورت منسجم و سازماندهی شده و درصورت لزوم تسهیل در تغییر کاربري بخشی از زمین ها و
    باغ هاي روستا صورت پذیرد. مسیر را می توان طوري طراحی نمود که 30 سرویس بهداشتی موجود در روستا،
    در حاشیه طول مسیر قرار گیرند و تمام این سرویس به فراخور وضعیت آنها تجهیز شوند.
    -4 بافت سنتی و وضعیت پلکانی خانه هاي آن از جذابیت هاي روستا به شمار می آید، لذا مرمت و احیاي این
    بناها بر جذابیت روستا براي گردشگران افزوده و زمینه ورود گردشگران و افزایش اشتغال در روستا را بیش از
    پیش فراهم می سازد ارائه تسهیلات براي بهسازي و مرمت روستا از اعتبارات میراث فرهنگی و بنیاد مسکن
    می تواند راه حل مناسبی براي اجراي این امر باشد.
    -5 روستا پتانسیل تبدیل بناهاي قدیمی به اقامتگاه هاي بوم گردي را دارد تا هم بافت سنتی و معماري روستا
    حفظ شده و هم گردشگران را تشویق به ماندگاري در روستا نماید، لذا موافقت با احداث این بناها و ارائه
    تسهیلات این طرح به روستاییان با توجه به وجود تقاضا براي این امر ، می تواند در دستور کار قرار گیرد. با
    توجه به ضربتی بودن طرح و انتخاب این روستا به عنوان هدف؛ حذف یا کاهش بروکراسی و فرایندهاي اداري
    غیر ضرور باید مورد عنایت قرار گیرد. از سوي دیگر آموزش هاي اولیه به اهالی براي اجراي این طرح در
    روستا نیاز هست از ظرفیت اهالی تحصیلکرده این روستا براي توجیه سایر ساکنین می توان استفاده نمود
  • اسامی تیم اعزامی به استان : 
  • 1 سید مهدي یاسینی (معاونت گردشگري)
    -2 محسن طوسی (معاونت میراث فرهنگی)
    -3 مهرداد شرافت (معاونت صنایع دستی)
    -4 پروانه اسکاش (نماینده انجمن هاي میراث فرهنگی)
    -5 حسن سدیدي (نماینده سمن هاي استان خراسان شمالی)